Verstoort de overgang je slaap?

Overgangssymptomen zien er niet voor iedereen hetzelfde uit. Misschien heb je opvliegers die zo hevig zijn dat je in je auto een setje reservekleding achter de hand houdt, of misschien moet je elk uur plassen. Maar slaapproblemen, of het nu gaat om lastig in slaap vallen of in slaap blijven, zijn heel universeel. Een slechte nachtrust is namelijk een vervelend bijverschijnsel van veel van de andere symptomen van de perimenopauze.

"Als je de middelbare leeftijd hebt bereikt, wordt je slaap vaak onderbroken", aldus dr. Camille Moreno, medisch directeur van het Midlife Women's Health and Menopausal Medicine programma aan de Universiteit van Utah. "Je kunt zomaar om onbekende redenen wakker worden."

Onderzoek toont aan dat slaapstoornissen vaker voorkomen en ernstiger zijn tijdens de overgang en de menopauze (ofwel het moment waarop vrouwen 12 maanden geen menstruatie hebben gehad). Maar er is, min of meer, goed nieuws. Vaststellen wat de oorzaak van het probleem is, kan je weer aan een goede nachtrust helpen.

Slaap speelt een belangrijke rol bij de hormoonregulatie, stofwisseling en mentale gezondheid. Dat is een van de redenen waarom je tijdens de overgang vatbaarder bent voor symptomen zoals opvliegers, verhoogde stresshormonen zoals cortisol en een verstoorde stofwisseling. Dit heeft niet alleen invloed op je energieniveau en je humeur, maar kan ook gewichtsverlies en gezonde gewoonten belemmeren.

"Als je slaap wordt verstoord, valt alles als het ware in duigen", zegt dr. Sally MacPhedran, directeur van het Midlife Women's Center van het University Hospitals Cleveland Medical Center.

Verschillende fysieke en hormonale veranderingen beïnvloeden de slaapkwaliteit:

• Hormonale verschuivingen: oestrogeen en progesteron nemen af tijdens de overgang. Progesteron heeft een kalmerend effect en een vermindering ervan kan leiden tot nachtangst en vaak wakker worden.

• Nachtelijk zweten: naarmate je hormoonspiegels dalen, neemt het vermogen van je lichaam om de lichaamstemperatuur te reguleren af, waardoor je gaat zweten en de slaap wordt verstoord.

• Slaapapneu: het risico op slaapapneu neemt toe met de leeftijd en hormonale veranderingen, zelfs bij vrouwen zonder overgewicht. Deze stoornis wordt vaak niet gediagnosticeerd, maar kan een verstikkend gevoel, hijgen of ochtendhoofdpijn veroorzaken.

• Problemen met plassen: veel vrouwen worden vaak wakker om te plassen, een aandoening die bekend staat als nocturie en wordt veroorzaakt doordat een lagere oestrogeenspiegel de blaasfunctie beïnvloedt.

• Depressie: hormonale veranderingen kunnen de stemming beïnvloeden. Depressie en slaapproblemen versterken elkaar vaak, waardoor beide erger worden.

Meer informatie over de overgang en mentale gezondheid

Als het 's nachts niet lukt om weer in slaap te vallen, als je regelmatig moe wakker wordt of als je overdag last hebt van vermoeidheid, dan heb je misschien een ernstiger slaapprobleem. Symptomen van slaapapneu zijn misschien moeilijker te herkennen bij jezelf, maar je kunt merken dat je luid snurkt, hijgend wakker wordt of hoofdpijn hebt. Overweeg om je partner te vragen of hij of zij 's nachts iets ongewoons heeft gemerkt.

Slaap verbeteren tijdens de overgang

• Optimaliseer je omgeving: hou je slaapkamer koel, donker en stil. Overweeg oordopjes of slaap apart van een snurkende partner.

• Schakel apparaten uit: blauw licht en flikkerende schermen kunnen de diepe slaap verstoren, dus gebruik minstens een uur voordat je naar bed gaat liever geen schermen.

• Let op je vochtinname en voeding: Drink een paar uur voor het slapengaan geen alcoholische of cafeïnehoudende dranken en eet liever geen pittig voedsel dat brandend maagzuur kan veroorzaken.

Mogelijke behandelingen

• Hormoontherapie tijdens de overgang: hormoontherapie tijdens de overgang, ook wel hormoonsuppletietherapie (HST) genoemd, kan de slaap ondersteunen door de overgangssymptomen die de slaap verstoren (zoals opvliegers) te verminderen. Een direct gevolg is dat het de progesteronwaarde kan verhogen, wat tot diepere rust kan leiden. MacPhedron schrijft vaak oestrogeen met gemicroniseerd progesteron voor, wat volgens haar vrouwen kan helpen om zich slaperig te voelen. Overleg met je arts om te zien of voorgeschreven hormoontherapie je kan helpen bij je vermoeidheid.

• Behandeling van slaapapneu: als slaapapneu wordt vermoed, kan een slaaponderzoek de diagnose bevestigen. De behandeling kan bestaan uit het gebruik van een CPAP-apparaat of een tandheelkundig apparaat. In sommige gevallen kan GLP-1-medicatie zoals Zepbound (tirzepatide) helpen wanneer gewicht een rol speelt.

• Niet-hormonale medicatie: Gabapentine, indien off-label voorgeschreven, kan nachtelijk zweten verlichten en bijdragen aan een betere nachtrust. Sommige antidepressiva, zoals paroxetine (Brisdelle), kunnen ook helpen.

• Supplementen: Melatonine of magnesium kunnen tijdelijk verlichting geven, maar pakken de onderliggende problemen niet aan. Overleg altijd met je arts voordat je start met supplementen.

Deze inhoud is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Het mag niet worden beschouwd als vervanging voor advies van een arts of andere zorgverlener.