Wat je echt moet weten over opvliegers tijdens de overgang

De overgang en opvliegers worden niet voor niets vaak in één adem genoemd: het is een vervelende klacht waar tot 80% van de vrouwen op de een of andere manier mee te maken krijgt tijdens deze levensfase. Dat kan gaan van het een beetje warm hebben tijdens een vergadering tot midden op de dag een nieuwe blouse moeten aantrekken.

Dit kan ontmoedigend klinken, maar het goede nieuws is: zorgverleners kunnen behandelingen voorschrijven om deze klachten te helpen beheersen.

Opvliegers zijn plotselinge uitbarstingen van warmte, die je meestal rond de borst, het gezicht en de hals voelt en die worden veroorzaakt door hormonale verschuivingen die de temperatuurregeling van het lichaam verstoren. Opvliegers kunnen sterk variëren, zo voelen sommigen een milde warmte, terwijl bij anderen het zweet uitbreekt.

Uit een onderzoek blijkt dat ongeveer een derde van de vrouwen met opvliegers er slechts een paar dagen per maand last van heeft, terwijl bijna een kwart ze dagelijks heeft. De duur varieert, maar een opvlieger duurt vaak één tot twee minuten.

Bij vrouwen in de overgang voelen opvliegers niet alleen warm aan, ze kunnen ook gepaard gaan met blozen, zweten, rillen en zelfs met angst.

"Sommige mensen hebben het gevoel dat ze een paniekaanval krijgen. Hartkloppingen hoor ik ook wel eens", zegt dr. Camille Moreno, medisch directeur van het Midlife Women's Health and Menopausal Medicine programma aan de Universiteit van Utah.

Als opvliegers 's nachts voorkomen, worden ze nachtelijk zweten genoemd. "Het fysieke symptoom is dan drijfnat van het zweet wakker worden", aldus Moreno. Als gevolg daarvan moet je je misschien midden in de nacht omkleden of je lakens verschonen.

Opvliegers kunnen beginnen wanneer een vrouw in de perimenopauze (de overgang naar de menopauze) zit. Ze beginnen mogelijk wanneer een vrouw eind 40 is, maar er is geen vaste leeftijd.

"Er bestaat helaas geen manier om erachter te komen of je echte opvliegers hebt die bij de overgang horen, tenzij je arts je opvliegers kan koppelen aan andere symptomen, zoals een onregelmatige menstruatie of verwardheid", aldus dr. Sally MacPhedran, directeur van het Midlife Women's Center van het University Hospitals Cleveland Medical Center.

Het precieze mechanisme staat nog ter discussie, maar de meeste experts zijn het erover eens dat de hypothalamus, de thermostaat van de hersenen, erbij betrokken is. Tijdens de perimenopauze daalt het oestrogeengehalte, waardoor je thermoneutrale zone kleiner wordt.

"Zodra de hoeveelheid oestrogeen bij een vrouw begint af te nemen, wordt deze thermoneutrale zone kleiner en daalt als het ware onze drempel", legt Moreno uit. Dat betekent dat zelfs een kleine stijging van de lichaamstemperatuur een opvlieger of nachtelijk zweten kan veroorzaken.

Sommige triggers kunnen temperatuurgerelateerd zijn, andere kunnen inwendig zijn. Denk aan:

• Alcohol

• Cafeïne

• Warme dranken

• Pittig eten

• Stress

• Slaaptekort

• Roken

"Als er sprake is van ontstekingen, kun je een cluster van symptomen ervaren, die de homeostase (balans) in het lichaam kunnen verstoren", aldus Moreno.

Er is geen pasklare oplossing, maar veelvoorkomende soorten behandelingen, met advies van een arts, zijn onder andere:

Dit wordt ook wel hormoonsuppletietherapie (HST) genoemd en wordt beschouwd als een veelvoorkomende behandeling die een arts kan voorschrijven tijdens de overgang, zegt Moreno. "Het is een veelgebruikte behandeling voor opvliegers en nachtelijk zweten." Hormoontherapie helpt de oestrogeenspiegel te herstellen en de lichaamstemperatuur te stabiliseren.

Het kan ook andere vervelende symptomen van de overgang bestrijden, zoals slaapproblemen en een laag libido, merkt MacPhedran op.

Moreno noemt dit "basisinterventies", oftewel interventies die we zelf in de hand hebben, ongeacht voorgeschreven medicatie. Een gezond eetpatroon kan helpen, en dan vooral het mediterraan dieet, dat volgens MacPhedran in verband kan worden gebracht met minder opvliegers en nachtelijk zweten. De reden hiervoor is niet helemaal duidelijk, maar ze geeft aan dat het de invloed van het dieet op ontstekingen en de bloedsuikerspiegel zou kunnen zijn. Uit een reeks onderzoeken is ook gebleken dat cognitieve gedragstherapie een positieve invloed kan hebben, vooral bij mensen bij wie stress opvliegers veroorzaakt.

Supplementen of medicatie die vrij verkrijgbaar zijn en beloven je opvliegers voorgoed de wereld uit te helpen, zoals zilverkaars, bieden over het algemeen niet veel verlichting. "De meeste van mijn patiënten hebben gewacht voordat ze naar me toekwamen en vertelden me dat ze al deze vrij verkrijgbare supplementen hebben geprobeerd en zich nog steeds ellendig voelen", aldus Moreno.

Als een vrouw van middelbare leeftijd klachten krijgt zoals opvliegers, kan ze het beste advies inwinnen bij haar arts, zelfs als de klachten "mild" lijken.

"Het maakt niet uit of de symptomen mild of ernstig zijn, iedereen ervaart ze anders", zegt MacPhedran. Onderzoek toont aan dat opvliegers bij sommige vrouwen in de overgang gemiddeld 7,5 jaar kunnen aanhouden en verband kunnen houden met verhoogde gezondheidsrisico's (zoals hart- en vaatziekten).

Meer informatie over behandelingen tijdens de overgang

Deze inhoud is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Het mag niet worden beschouwd als vervanging voor advies van een arts of andere zorgverlener.